Home

User Menu

CePPEI glasnik


Prijava


Primati HTML?

Joomla :
Pojmovnik

 

 

Ovaj kratki pojmovnik je namjenjen za bolje razumjevanje termina vezanih za evropske integracije.

 

 

 

 A ~ B ~ C ~ D ~ E ~ F ~ G ~ H ~ I ~ J ~ K ~ L ~ M ~ N ~ O ~ P ~ R ~ S ~ T ~ U ~ V ~ Z



Pojmovnik PDF Ispis E-mail
Srijeda, 11 mart 2009 09:06

 

 

 

A ~ B ~ C ~ D ~ E ~ F ~ G ~ H ~ I ~ J ~ K ~ L ~ M ~ N ~ O ~ P ~ R ~ S ~ T ~ U ~ V ~ Z

 
Z PDF Ispis E-mail
Četvrtak, 05 mart 2009 13:05

Zaštitna politika - Dio ekonomske politike pomoću koje se štite interesi domaćih proizvođača od negativnih utjecaja vanjske konkurencije. Uobičajena je podjela na mjere direktne zaštite (carine, prelevmani, kvote) i mjere indirektne zaštite (uvozne licence, dokaz o porijeklu robe, standardizacija). EU takođe primjenjuje brojne mjere zaštite zajedničkog ekonomskog prostora putem direktne kontrole uvoza ili mjerama kojima se podstiče izvoz, kao što su subvencije za izvozno orjentiranu proizvodnju, osiguranje od rizika, pospješivanje kontrole izvoznih roba itd. 

Zona slobodne trgovine – Čine je najmanje dva zasebna carinska prostora u okviru kojih su ukinute obaveze plaćanja carinskih dažbin, kao i sve druge mjere koje na bilo koji način ograničavaju spoljnu trgovinu. Za razliku od carinske unije u kojoj udružene države naplaćuju jedinstvenu spoljnu carinsku tarifu, u zoni slobodne trgovine, zemlje članice zadržavaju svaka svoju carinsku politiku prema trećim zemljama. Prva takva zona slobodne trgovine u Evropi uspostavljena je između Belgije, Nizozemske i Luksemburga (Be-Ne-Lux, vidi : Benelux), a najpoznatija je EFTA (European Free Trade Association) iz 1965. godine.

 
V PDF Ispis E-mail
Četvrtak, 05 mart 2009 13:04
Veto -Pravo države, organizacije ili pojedinca da svojim glasom onemogući donošenje ili djelovanje nekog zakona, konvencije, ugovora ili drugog domaćeg ili međunarodnog pravnog akta, ukoliko neki od tih pravnih akata u tom trenutku ili na duži rok ne odražava vitalne interese te države, grupe ili pojedinca, ili ako takav zakonski akt nije usvojen jednoglasno. Od osnivanja Ujedinjenih nacija, pravo veta je zadržano u Vijeću sigurnosti, u kojem svaka od pet stalnih članica (SAD, Velika Britanija, Francuska, Kina i Rusija) ima pravo da uloži veto i zatraži obustavu izvršenja neke odluke s kojom se ne slaže. Između 1965. i 1985. godine i u Evropskoj uniji je takođe često potezano pravo veta, a s primjenom veta počelo se 1963. kada je je tadašnji francuski predsjednik De Gol/de Gaulle prekinuo pregovore o širenju Zajednice na Veliku Britaniju, Irsku, Dansku i Norvešku, zbog neslaganja s prijemom Velike Britanije, koja je, po njemu, bila isuviše amerikanizirana. Iste godine Francuska je ovo pravo izdejstvovala i u odlučivanju tadašnje Zajednice o pitanjima agrarne politike. Od tada pravo veta više nikad nije isključeno kao jedan od principa odlučivanja, mada s razvojem Unije postaje sve rjeđe u upotrebi, najčešće pri odlučivanju o međunarodnim i sigurnosnim poslovima.
 
T PDF Ispis E-mail

TAIEX (The Technical Assistance and Information Exchange) vid kratkoročne pomoći zemljama kandidatima, a od Solunskog samita 2003. godine i zemljama zapadnog Balkana za usklađivanje i primjenu njihovih pravnih akata sa zakonima EU (acquis-em), te u izgradnji neophodnih ‘administrativnih kapaciteta’. Program se realizuje kroz različite frome obuke, seminara, ekspertnih studijskih razmjena, izradom baza podataka i uslugama prevođenja evropskog zakonodavstva na jezike zemalja obuhvaćenih programom – od potencijalnih kandidata (zemlje Balkana) do zemalja koje su u predpristupnim pregovorima kao što su Hrvatska, Turska i Makedonija. (Više o ovom programu u «Programi pomoći Evropske unije».http://taiex.cec.eu.int/ 

TEN’s (Trans-European Networks) - Podrazumijeva izgradnju pan-evropske mreže transportne, telekomunikacijske i energetske infrastrukture. Prema takozvanom “Delorovom paketu” iz 1993. godine, u ovu mrežu bi u roku od 15 godina (do kraja 2008.) trebalo biti uloženo približno četiri godišnja evropska budžeta -  oko 400 milijardi eura. Glavni prioriteti su transevropska mreža željezničkih pruga, gasovoda, autoputeva, aerodroma i trajektnih linija. U 14 takvih projekata, do kraja prošlog vijeka uloženo je oko 90 milijardi eura. Od energetskih projekata, najvažniji je izgradnja transevropske mreže zemnog gasa na pravcima: Norveška – zemlje Beneluksa – Njemačka; Alžir – Maroko – Španija i Alžir – Tunis – Italija; te Rusija – Ukrajina – Belorusija – Skandinavske zemlje EU. Najveći dio projekata TEN’s-a finansira se iz strukturnih fondova EU, kohezionog fonda i sredstava Evropske investicione banke (EIB). TEN’s se smatra ključnim faktorom daljeg razvoja unutrašnjeg tržišta EU i dalje promocije socijalne kohezije unutar Unije. 

Trojka EU (EU Troika) - Trojka EU predstavlja specifičan oblik djelovanja Unije na međunarodnoj sceni dok još traje izgradnja “političke unije”. Ovo konsultativno tijelo posebno je bilo aktivno u završnoj fazi okončanja ratnih sukoba na prostoru bivše Jugoslavije, posebno neposredno uoči mirovnih pregovora u Dejtonu/Dayton i u prvim godinama implementacije Mirovnog sporazuma za Bosnu i Hercegovinu. Do Amsterdamskog ugovora iz 1997. godine Trojku su činili šefovi diplomatije aktuelnog, prethodnog i budućeg predsjedavajućeg EU. Tada je odlučeno da se iz Trojke isključi predstavnik prethodnog predsjedavajućeg, da na čelu Trojke bude Generalni sekretar Vijeća (u funkciji Visokog predstavnika za spoljnu i bezbjednosnu politiku), a da članovi ovog tijela i dalje budu šefovi diplomatije aktuelnog i budućeg predsjedavajućeg EU. 

Twinning – Program stučno-tehničke saradnje osnovan na inicijativu Evropske komisije 1998. godine u cilju pripreme deset zemalja centralne i jogoistočne Evrope za prijem u punopravno članstvo. Osmišljen je kao instrument administrativne saradnje kako bi se državama u statusu kandidata za prijem u punopravno članstvo što neposrednije pomoglo u pripremi vlastitih institucija za izvršavanje obaveza koje proizilaze iz punopravnog članstva. Program se zasniva na direktnom angažmanu (pridrživanju) eksperata iz zemalja EU po raznim pitanjima (Resident Twinning Advisors-RTA) koji u mandatu od najmanje jedne godine, rade u resornim institucijama zemalja korisnika ove vrste podrške, uključujuči i ministartsva. Realizacija projekata izvodi se kroz različite oblike djelovanja – od izrade ekspernih analiza, organiziranja tematskih treninga, IT asistencije, do prevodilačkih poslova. Twinning programima ne obezbjeđuje se samo kratkoročna tehnička i administrativna podrška, već i dugoročna stručno-tehnička saradnja između članica Unije i onih koje to tek trebaju biti.

 
S PDF Ispis E-mail
Četvrtak, 05 mart 2009 13:02

Skrining (Screening) - Prvi stepen analize usklađenosti nacionalnih zakona i propisa sa Acquis-om EU koji zajedno sprovode zemlja kandidat za članstvo u EU i Evropska komisija. Analiza po sektorima omogućava kandidatima pregled nad pravnim instrumentima koje treba usvojiti ili dodati postojećim da bi se nacionalno zakonodavstvo uskladilo sa Acquis-om. Skrining služi kao temelj za bilateralne pregovore izmedju EU i zemlje kandidata za članstvo (Vidi:Acquis Communautaire). 

Sporazum o saradnji  (Cooperation Agreement) - Sporazum o saradnji posebna je vrsta sporazuma koji EU potpisuje sa trećim zemljama i kojima se stvara okvir za širenje odnosa i izvan trgovinskih veza. Bivša Jugoslavija imala je još od 1980. Sporazum o trgovinskoj saradnji sa EU koji je u mnogo čemu specifičan (u odnosu npr. na sporazume o saradnji koje je tadašnja EZ zaključivala s mediteranskim zemljama). Taj sporazum je bivšoj Jugoslaviji omogućavao veće beneficije bez obaveze reciprociteta, kao i saradnju na različitim područjima. Slični sporazumi, najčešće pod nazivom “Sporazum o trgovini i saradnji”, zaključivali su se početkom 90-ih sa zemljama srednje i istočne Evrope u procesu približavanja evropskim integracijama. 

Strukturni fondovi, Kohezioni fond (Structural Funds, Cohesion Fund) - Oba ova fonda čine znatan dio u proračunu EU, a osnovna namjena je da se smanje razlike između bogatih i siromašnih regiona i država članica Unije i da podstiču ekonomsku i socijalnu jednakost. Strukturni fondovi čine oko trećine proračuna EU. Oko 90% tog iznosa troši se na razvoj regiona, a 10% na razvoj tzv. kohezijskih zemalja. Finansijska pomoć iz ovih fondova usmjerena je na ostvarivanje sljedećih ciljeva: pomoć regionima koji zaostaju u razvoju; restrukturiranje regiona koji su ozbiljno ugroženi industrijskom krizom; borba protiv dugoročne nezaposlenosti, olakšavanje integracije mladih, uključivanje u tržište rada i podsticanje jednakih mogućnosti za žene i muškarce na tržištu rada; prilagođavanje radne snage promjenama u industriji i proizvodnji; pomoć restrukturiranju poljoprivrede i ribarstva; pomoć slabo naseljenim regijama. Strukturni  fondovi EU su  Evropski socijalni fond (ESF) i Evropski fond za regionalni razvoj (ERDF), a do 2007.godine su u ove fondove spadali i  Evropski poljoprivredni fond za upravljanje i garanciju (EAGGF) i Finansijski instrument za pomoć ribarstvu (FIFG) . Za period  2007-2013, budžet je dodijelio iznos od oko 348 milijardi eura za regionalnu politiku, koji uključuje   278 milijardi eura za Strukturne fondove i 70 milijardi eura za Kohezioni fond, što predstavlja 35% budžeta Zajednice i drugu najveću budžetsku stavku. 

 
Više članaka...
<< Početak < « 1 2 3 4 5 » > Kraj >>

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL

Pretraga

Developed by SERDA team ~ Copyright 2009 SERDA d.o.o. Sarajevo